Dobrowolny Standard Raportowania Zrównoważonego Rozwoju dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw nienotowanych na giełdzie (VSME), opracowany przez Europejską Grupę Doradczą ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG).
W lipcu 2025 r. Komiska Europejska wydała zalecenie, by VSME dobrowolnie stosowały wszystkie firmy, w szczególności te – z których zmiany legislacyjne w trakcie roku 2025 r. zdjęły obowiązkowe stosowanie ESRS, względnie odroczyły te obowiązki o 2 lata.
Celem dobrowolnego Standardu VSME jest zapewnienie wsparcia dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw w obszarach:
a) zapewnianie informacji, które umożliwią zaspokojenie potrzeb dużych jednostek wymagających od swoich dostawców informacji na temat zrównoważonego rozwoju;
b) zapewnianie informacji, które umożliwią zaspokojenie potrzeb banków i inwestorów dotyczących dostarczania danych, ułatwiając w ten sposób jednostkom dostęp do finansowania;
c) poprawa zarządzania w zakresie kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem, które ich dotyczą, tj. wyzwań środowiskowych i społecznych, takich jak zanieczyszczenie oraz zdrowie i bezpieczeństwo własnych zasobów pracowniczych. Będzie to sprzyjać wzrostowi ich konkurencyjności i zwiększy ich odporność w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej;
d) przyczynianie się do rozwoju bardziej zrównoważonej gospodarki sprzyjającej zaangażowaniu społecznemu
Raport ESG wg Standardu VSME również podlega atestacji przez biegłych rewidentów. Dobrowolność sporządzenia, nie oznacza dowolności i nie uzasadnionej swobody w publikowanych treściach. Dokument VSME podlega opiniowaniu przez audytorów w trybie wymagań dla usług atestacyjnych KSUA 3000 i Krajowego Standardu Jakości. Audytorzy badając sprawozdanie finansowe mogą odmówić zaopiniowania tej części sprawozdania, która dotyczy informacji ws. zrównoważonego rozwoju, jeśli nie spełnia ona wymagań standardów ESG.
VSME ma charakter dobrowolny i ma zastosowanie do:
Standard VSME ma zastosowanie do firm, których papiery wartościowe nie są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym w Unii Europejskiej (nie są notowane na giełdzie).
VSME obejmuje jednostki małe lub średnie, o ile nie podlegają pod raportowanie obowiązkowe ESG według standardów ESRS.
Standard VSME ma również zastosowanie dla jednostek mikro, zapewniając dobrowolne ramy raportowania dostosowane do ich potrzeb.
W art. 3 dyrektywy 2013/34/UE zdefiniowano trzy kategorie małych i średnich jednostek w oparciu o wartość ich sumy bilansowej, przychodów netto ze sprzedaży oraz średnią liczbę zatrudnionych pracowników w roku obrotowym (w tym osób prowadzących działalność na własny rachunek, przedsiębiorstw niemających osobowości prawnej oraz notowanych na giełdzie mikroprzedsiębiorstw). Aktualne progi wyznacza Dyrektywa Delegowana Komisji (UE) 2023/2775 z dnia 17 października 2023 r. zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE w odniesieniu do dostosowania kryteriów wielkości przedsiębiorstwa dla mikro-, małych, średnich i dużych jednostek lub grup: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202302775)
Standard VSME składa się z dwóch modułów, które jednostka może wykorzystać jako podstawę do sporządzenia sprawozdania w zakresie zrównoważonego rozwoju:
Ujawnienia B1, B2 oraz podstawowe mierniki (B3–B12). Moduł ten określa podejście docelowe dla mikrojednostek i stanowi minimalny wymóg dla innych jednostek
Moduł ten określa dodatkowe punkty danych poza ujawnieniami B1–B11, które banki, inwestorzy oraz klienci korporacyjni mogą wymagać od jednostki w uzupełnieniu do modułu podstawowego.
Standard VSME przewiduje dwie opcje przygotowania „uproszczonego” sprawozdania w zakresie zrównoważonego rozwoju poprzez wykonanie raportu zawierającego informacje z jednego lub dwóch ww. modułów. Zastosowanie modułu podstawowego jest jednak warunkiem wstępnym do zastosowania modułu kompleksowego – przy czym, jednostki mikro, mogą sporządzać raport ESG VSME ograniczając się tylko do treści modułu podstawowego.
Administratorem danych osobowych jest Rafał Marciniak prowadzący działalność gospodarczą: BONA FIDE, działająca pod numerem NIP: 9551147979, REGON: 810883142. Dane osobowe będą przetwarzane w celu dostarczania informacji marketingowych (zgodnie z wybranym kanałem komunikacji). Przysługujące prawa: dostępu do treści danych, sprostowania danych, usunięcia danych, ograniczenia przetwarzania danych, wniesienia skargi do organu nadzorczego. Udzielone zgody można wycofać w każdym czasie poprzez wysłanie wiadomości na adres ingo@esgbfc.com. Wycofanie zgody nie będzie miało wpływu na legalność tych działań przed jej wycofaniem. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych znajduje się tutaj .
Oferta „ESG z BFC” skierowana jest zarówno do firm, które wdrażają dobrowolnie raportowanie wg standardu ESG VSME jak i obowiązkowe raporty wg ESRS. Nasza oferta – co bardzo ważne – skierowana jest również do biegłych rewidentów, którzy potrzebują wsparcia ekspertów przy atestacji informacji w sprawach zrównoważonego rozwoju.
Pozostajemy otwarci na pytania i zgłoszenia od wszystkich, którzy zajmują się ESG lub chcieliby się w tej dziedzinie rozwijać.
Po pierwsze, bardzo dobrze, że uprzednio wybrali Państwo jeden z najbardziej uniwersalnych standardów stosowanych dobrowolnie.
Wracając do nowych obowiązków ESRS, macie Państwo cztery możliwości. Przez najbliższe 2 lata możecie nadal stosować GRI (i kropka). Druga opcja to rezygnacja z GRI na rzecz VSME, ale szkoda byłoby tracić ciągłość wielu z pomiarów, skoro i tak po dwóch latach wejdziecie w “duże” obowiązki ESRS. Trzecia opcja to dołączenie procedury GRI do raportu VSME, ponieważ raport VSME jest znacznie uboższy w treść niż GRI. I czwarta, przejście już teraz na ESRS, które jakościowo i objętościowo zbliżone są do GRI. Niestety, pewne definicje trzeba będzie porównać pomiędzy podejściem GRI – jako procedur co prawda istniejących dłużej i znanych już na całym świecie, niemniej jednak „tylko” dobrowolnych, do rozwiązań wprowadzonych ESRS, jako wynikające z przepisów obowiązującego prawa.
Część wskaźników, a zwłaszcza część standardów GRI tzw. „sektorowych” da się wykorzystać w nowym raportowaniu ESG, zwłaszcza gdy przepisy unijne na to pozwalają lub – jak w przypadku tzw. norm sektorowych, jeszcze ich w UE nie ma, gdyż dopiero się tworzą.
W tym pytaniu kryje się małe nieporozumienie, ponieważ polskie przepisy ws. ESG istnieją już wiele lat i cały czas są aktualizowane lub dodawane nowe, zupełnie niezależnie od obowiązków raportowania informacji ws. zrównoważonego rozwoju.
W znaczeniu szerokim, przestrzeganie zasad ESG to po prostu przeniesienie na polski grunt, na poziomie konkretnego przedsiębiorstwa norm np. prawa ochrony środowiska, prawa pracy, prawa budowlanego, przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prawa finansowego i wielu, wielu innych, specyficznych dla branży w jakiej działa dana firma (np. dotyczących opakowań, odpadów, energii, norm czasu pracy, procedur RODO, AML itp itd). Standardy ESG nie wprowadzają same z siebie nowych norm prawnych do stosowania w działalności operacyjnej, ale porządkują sposób w jaki – zgodnie z nimi – wszystkie firmy mają publicznie informować o tym na jakie naruszenia ESG są narażone i jak sobie z tymi naruszeniami radzą, względnie jak ich unikają.
Chodzi o uniwersalną, standardową, porównywalną i publiczne dostępną informację, ważną z punktu widzenia tzw. podwójnej istotności (przykładowo, w odniesieniu np. do zasobów naturalnych: „co się robi aby nie eksploatować ich nadmiernie i jak jednocześnie jest się samemu uzależnionym od tego, że nadmiernie eksploatowane zasoby (przez siebie lub innych) mogą ulec wyczerpaniu?”)
Prace legislacyjne na obecnym etapie przewidują okres przejściowy do końca roku 2027, w którym z mocy prawa, wszyscy biegli rewidenci wpisani na listę PIBR mają tymczasowe uprawnienia do atestacji raportów ESG.
Potem, przewiduje się nabywanie przez biegłych rewidentów tzw. „zielonej specjalizacji”. To samo dotyczy firm audytorskich: one również będą się dzielić na takie z uprawnieniami do atestacji ESRS i nie. Warto podkreślić, że nowelizacja przepisów o rachunkowości oraz o rewizji finansowej, pozwala biegłym dobierać sobie do współpracy przy atestacji niezależnych ekspertów, specjalistów w konkretnych kwestiach ESG. Nowe przepisy, oprócz ekspertów biegłego rewidenta przewidują także ekspertów zatrudnianych przez zarząd. To dość istotne, ponieważ przy raportowaniu ESRS zarząd i rada nadzorcza muszą publicznie ujawnić swoje własne kompetencje w obszarze ESG. W razie gdyby istniała wątpliwość czy osobiste kwalifikacje mają wystarczające, problem rozwiązuje zatrudnienie eksperta.
Z wyborem oferty edukacyjnej lub usługi szkoleniowej – jak zresztą z wyborem każdej oferty – warto zachować ostrożność i zdrowy rozsądek. Trzeba przypomnieć, że publikowaniem informacji niefinansowej, w pewnej części pokrywającej się z zakresem regulowanym standardami ESG, lecz mającej do tej pory znacznie węższy zakres, do tego bez ogólnie obowiązującej formy, treści i bez rangi takiej jak dokumenty finansowe, do roku 2024 objętych było w Polsce – uwaga! – mniej niż 200 firm.
Dlatego oczywiście istnieją takie szkolenia, studia, kursy a nawet nieodpłatnie udostępniane w Internecie materiały informacyjne, które są użyteczne i niewątpliwie bardzo godne polecenia. Zwłaszcza oferty specjalistyczne, ukierunkowane np. na obliczanie śladu węglowego, oferty branżowe np. gospodarka odpadami, zielona energia, bariery architektoniczne, wykluczenie społeczne i inne dziedziny ESG operacyjnego. Na takiej zasadzie, warto więc podjąć studia na kierunkach związanych w taki czy inny sposób z ESG w praktyce (np. europeistyka, ekonomia, studia politechniczne, ochrona środowiska itd). Niemniej, dobrze jest jednak unikać pojawiających się tu i ówdzie ofert w rodzaju „raportowanie ESG od A do Z, tylko u nas kompleksowy kurs w 16 godzin”. Tym bardziej, że część nowych przepisów nadal się dopiero tworzy.
Być może zainteresują Was wydarzenia z udziałem partnerów projektu „ESG z BFC”? Może przydatne będą inne aktualne informacje? Jeśli nie znalazłeś tutaj tego czego szukasz, napisz do nas! Dołącz i aktywnie pomóż w tworzeniu internetowego serwisu ESG.
W dniu 25 września br. EFRAG udostępnił dwa wykazy cyfrowych narzędzi, platform i innych inicjatyw na rzecz dobrowolnego raportowania ESG przez MŚP. Niezależnie, w dniu 29 września upłynął termin publicznych
MŚP mogą również w oparciu o standard VSME dobrowolnie raportować informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju, aby ułatwić sobie dostęp do finansowania oraz lepiej monitorować własne wyniki w zakresie ESG. Jednocześnie Komisja
Rada Ministrów zatwierdziła i skierowała do Sejmu projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości, który wprowadza dwuletnie odroczenie obowiązkowego raportowania dla największych przedsiębiorstw w oparciu o tzw. “duże” ESG ESRS. To implementacja
Bona Fide – Rafał Marciniak
Zagłoby 11
35-304 Rzeszów
NIP: 9551147979
